“Veerkracht bouw je niet in je eentje: pak de regie in de wijk”
Woningcorporaties staan voor een taaie opgave. Door de wettelijke toewijzingsregels stromen steeds meer kwetsbare bewoners in binnen hetzelfde complex of dezelfde straat. Wanneer de draaglast van de buurt de draagkracht van de bewoners overstijgt, holt de leefbaarheid hard achteruit. Straatintimidatie, burenruzies en onbegrip liggen op de loer. Hoe houd je als corporatiemedewerker grip op de wijk als de problematiek je boven de pet lijkt te groeien? Trainer Ina Reijn deelt haar visie en inzichten over het bouwen aan veerkrachtige wijken.
Wat is een veerkrachtige wijk precies?
“Een veerkrachtige wijk is een gemeenschap die haar eigen problematiek kan dragen. Het gaat om een balans: er zijn kwetsbare mensen die extra aandacht nodig hebben, maar ook voldoende draagkrachtige buurtbewoners die zich om elkaar bekommeren en die last mee kunnen tillen. Cruciaal daarin is de gezamenlijkheid. Veerkracht ontstaat pas wanneer de buurt dit samen oppakt met de corporatie, de gemeente, het welzijnswerk, de politie en de zorg.”
Welke situaties zorgen in de praktijk voor spanningen in de straat?
“Neem een straat waar een gezin van statushouders wordt geplaatst. Als het draagvlak in zo’n straat toch al broos is, zie je soms dat buurtbewoners in opstand komen. Ruiten worden ingegooid, auto’s bekrast. Of denk aan iemand die via Housing First uit een instelling in een wijk komt wonen. Diegene heeft tijd nodig om zijn leven op te bouwen en vertoont soms ander gedrag, of heeft vrienden over de vloer die door de buurt als ‘asociaal’ worden bestempeld. In gehorige bouw uit de jaren vijftig leidt dit soms direct tot escalaties. Als niemand opstaat om te zeggen ‘jongens, dit kan zo niet, we moeten deze mensen een kans geven’, ontstaat er een toxische sfeer.”
Waar lopen corporatiemedewerkers in de dagelijkse praktijk tegenaan?
“Medewerkers lopen vaak vast in een knoop van bureaucratie en gebrekkige samenwerking. Een groot obstakel is de privacywetgeving (AVG). Corporaties krijgen overlastmeldingen binnen, maar zorginstellingen of politie mogen vanwege de AVG vaak niks inhoudelijks delen over de problematiek van een gezin. Je tast als corporatie in het duister, terwijl je wel te maken hebt met een prestatieafspraak met de gemeente om kwetsbare doelgroepen te huisvesten. Wijkbeheerders zien de spanning oplopen, maar de verhuurafdeling moet de woningen toch toewijzen. Daarnaast zie je dat de begeleidende instantie soms tekortschiet door personeelstekorten, waardoor de corporatie voortdurend de huurders aan de lijn krijgt die meldingen blijven maken van overlast. Zij hebben namelijk recht op een prettige woonomgeving en spreken de corporatie daarop aan.
Hoe kom je uit die machteloze positie? Wat is de belangrijkste omslag in denken?
“Het begint bij de erkenning dat je het niet alleen kunt én hoeft op te lossen. Stop met het idee dat de corporatie alle maatschappelijke problemen op haar bord moet nemen. De belangrijkste omslag is: ga het gesprek aan over de reële oorzaak van de weerstand. Als een straat protesteert tegen de komst van een statushouder of zorgcliënt, gaat dat vaak niet eens over die nieuwe buurman. Het gaat over opgekropte frustratie. Bewoners voelen zich niet gehoord omdat de corporatie bijvoorbeeld de beloftes over onderhoud niet nakomt, of omdat hun eigen kinderen al achttien jaar op een wachtlijst staan. Pas als je doorvraagt en de échte knelpunten achterhaalt, ontstaat er weer ruimte voor gesprek.” Daarnaast heb je een rol in de samenwerking met lokale partners.
Welke concrete handvatten zijn er om direct mee aan de slag te gaan?
“Maak werk van ‘Thuis in de Wijk’ (10 Werkafspraken): Sluit lokale afspraken met de gemeente en zorgaanbieders. Zorg dat een woning in eerste instantie op naam van de zorgorganisatie komt te staan. Pas als de cliënt goed huurderschap laat zien, krijgt hij het contract op eigen naam. Zo draag je samen de verantwoordelijkheid bij overlast. Ten tweede: verbind Wonen met Vastgoed: Koppel sociale vraagstukken aan fysieke ingrepen. Ga je renoveren of verduurzamen? Gebruik dat positieve moment om met de buurt in gesprek te gaan. Koppel senioren door naar een passende, kleinere woning zodat er weer doorstroming ontstaat en de wijk meer balans krijgt. Tot slot: versterk de interne samenwerking: Zorg dat Wijkbeheer en Verhuur elkaars data benutten. Weet exact op welk complex al te veel druk staat, zodat je via slimme matching escalaties kunt voorkomen.”
Samen naar een veerkrachtige buurt
Corporaties moeten volgens Reijn de moed niet laten zakken als de problematiek in een wijk zich opstapelt. “Het vergroten van de veerkracht van een buurt is geen kwestie van brandjes blussen, maar van strategisch verbinden. Door de juiste vragen te stellen, samen met je ketenpartners duidelijke afspraken te maken en de buurt zélf in haar kracht te zetten, transformeer je een kwetsbare wijk weer tot een fijne en veilige thuisbasis.” Er zijn inmiddels voldoende initiatieven in wijken om van te leren en de overheid stimuleert dat ook.
Benieuwd naar de handvatten voor het creëren van veerkrachtige wijken?
Tijdens de training Werken aan veerkrachtige wijken leer je signalen van afnemende veerkracht herkennen en ontdek je hoe je data verbindt met de verhalen van bewoners. Je leert deze inzichten vertalen naar gerichte acties en doelgericht samenwerken met bewoners en partners. Daarbij krijg je meer zicht op jouw rol, invloed en grenzen als wijkprofessional. Zo werk je aan een wijkaanpak die aansluit bij wat er écht speelt. Je leert signalen te herkennen en te vertalen naar een gerichte veerkrachtige wijkaanpak. Zo krijg je grip op wat er echt speelt.